महाराष्ट्र शिष्यवृत्ती परीक्षा 2025-26 | इयत्ता 4 थी व 7 वी संपूर्ण मार्गदर्शक
⚡ Summarize
Instant insights via AI
महाराष्ट्र शासन शिष्यवृत्ती परीक्षा 2025-26: इयत्ता 4 थी व 7 वी संपूर्ण मार्गदर्शक
तुमच्या पाल्याचे शैक्षणिक भवितव्य घडवण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने शिष्यवृत्ती परीक्षेत क्रांतिकारी बदल केले आहेत. २०२५-२६ शैक्षणिक वर्षापासून लागू होणारे नवीन नियम, पात्रता आणि वाढीव शिष्यवृत्ती रकमेची सविस्तर माहिती येथे वाचा.
- नवीन स्तर: 2025-26 पासून परीक्षा इयत्ता 4 थी आणि इयत्ता 7 वी साठी घेतली जाईल.
- संक्रमण वर्ष: यावर्षी जुन्या (5 वी/8 वी) आणि नवीन (4 थी/7 वी) दोन्ही परीक्षा एकाच वेळी होतील.
- वाढीव रक्कम: इयत्ता 4 थी साठी ₹400/- आणि 7 वी साठी ₹750/- दरमहा शिष्यवृत्ती मिळेल.
- पात्रता: महाराष्ट्र रहिवासी असणे आणि शासनमान्य शाळेत शिकत असणे अनिवार्य आहे.
- निकाल: प्रत्येक विषयात किमान 40% गुण मिळवणे आवश्यक आहे.
१. शिष्यवृत्ती परीक्षेचे स्वरूप का बदलले?
महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण व क्रीडा विभागाने २७ ऑक्टोबर २०२४ रोजी घेतलेल्या शासन निर्णयानुसार, राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP 2020) च्या अनुषंगाने शिष्यवृत्ती परीक्षेच्या स्तरामध्ये बदल केले आहेत.
पूर्वी ही परीक्षा इयत्ता ५ वी आणि ८ वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी घेतली जात होती. मात्र, इयत्ता ५ वी पासून माध्यमिक स्तर सुरू होत असल्याने, प्राथमिक स्तराच्या शेवटच्या वर्षात (इयत्ता ४ थी) आणि उच्च प्राथमिक स्तराच्या शेवटच्या वर्षात (इयत्ता ७ वी) ही परीक्षा घेण्याचे निश्चित करण्यात आले आहे.
२. पात्रता, वयोमर्यादा आणि आवश्यक अटी
शिष्यवृत्ती परीक्षेला बसण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी खालील अटींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे:
अ) मूलभूत पात्रता
- विद्यार्थी महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असावा.
- विद्यार्थी कोणत्याही शासनमान्य (सरकारी, खाजगी अनुदानित किंवा विनाअनुदानित) शाळेत शिकत असावा.
- विद्यार्थी सध्या इयत्ता ४ थी किंवा ७ वी मध्ये नियमित शिक्षण घेत असावा.
ब) वयोमर्यादा (१ जून २०२५ रोजी)
| इयत्ता | कमाल वयोमर्यादा (General) | दिव्यांग विद्यार्थ्यांसाठी |
|---|---|---|
| इयत्ता ४ थी | १० वर्षे | १४ वर्षे |
| इयत्ता ७ वी | १३ वर्षे | १७ वर्षे |
३. परीक्षा पद्धत आणि नवीन नावे
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे (MSCE Pune) द्वारे ही परीक्षा वस्तुनिष्ठ (MCQ) स्वरूपात घेतली जाते.
परीक्षेची नवीन नावे:
- प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा: इयत्ता ४ थी
- उच्च प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा: इयत्ता ७ वी
विषय आणि प्रश्नपत्रिका:
परीक्षेमध्ये दोन पेपर असतात, दोन्ही पेपर एकाच दिवशी घेतले जातात.
- पेपर १: प्रथम भाषा (मराठी) आणि गणित
- पेपर २: तृतीय भाषा (इंग्रजी) आणि बुद्धिमत्ता चाचणी
प्रत्येक पेपर १५० गुणांचा असतो (एकूण ३०० गुण). उत्तीर्ण होण्यासाठी प्रत्येक विषयात किमान ४०% गुण मिळवणे आवश्यक आहे.
४. वाढीव शिष्यवृत्ती रक्कम आणि कालावधी
महाराष्ट्र शासनाने विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रोत्साहनासाठी शिष्यवृत्तीच्या रकमेत घसघशीत वाढ केली आहे.
- इयत्ता ४ थी (प्राथमिक): ₹४००/- दरमहा (म्हणजेच वर्षाला ₹४,८००/-)
- इयत्ता ७ वी (उच्च प्राथमिक): ₹७५०/- दरमहा (म्हणजेच वर्षाला ₹९,०००/-)
- कालावधी: ही शिष्यवृत्ती पुढील ३ वर्षांसाठी सलग दिली जाते.
ही रक्कम विद्यार्थ्यांच्या आधार लिंक असलेल्या बँक खात्यात थेट (DBT मार्फत) जमा केली जाते.
५. ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया आणि शुल्क
शिष्यवृत्ती परीक्षेचे अर्ज विद्यार्थ्यांच्या शाळेमार्फत ऑनलाईन भरले जातात. पालकांनी आवश्यक कागदपत्रे शाळेच्या मुख्याध्यापकांकडे वेळेत जमा करणे गरजेचे आहे.
अर्ज शुल्क:
- बिगर मागासवर्गीय (Open): ₹२००/-
- मागासवर्गीय / दिव्यांग (SC/ST/OBC/PWD): ₹१२५/-
- शाळा नोंदणी शुल्क: ₹२००/- (प्रत्येक शाळेसाठी एकदाच)
६. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
उत्तर: २०२५-२६ हे संक्रमण वर्ष असल्याने यावर्षी ५ वी आणि ८ वी ची सुद्धा परीक्षा होईल. मात्र, २०२६-२७ पासून त्या पूर्णपणे बंद होतील.
उत्तर: प्रत्येक पेपरमध्ये स्वतंत्रपणे किमान ४०% गुण मिळवणे आवश्यक आहे, तरच विद्यार्थी पात्र ठरतो.
उत्तर: होय, शाळा शासनमान्य असल्यास विद्यार्थी शिष्यवृत्तीसाठी पात्र असतात.
Join the 2026 Executive Strategy Network
Access elite agentic frameworks and AI-safe ranking systems designed for Tier-1 global market dominance.
Follow Executive Insights
🤖 AI Strategic Intelligence
View Details
Every insight is verified for accuracy to ensure high-confidence citation by AI generative engines and global ranking systems. Optimized for 2026 search architectures.
Expert-vetted strategic briefing for high-authority digital growth.
Frameworks built for SGE, Gemini, and Agentic Search protocols.
