इयत्ता 5वी ते 10वी विद्यार्थ्यांसाठी प्री-मॅट्रिक गुणवत्ता शिष्यवृत्ती 2026: पात्रता, रक्कम व कागदपत्रे
📑 Table of Contents
👉 Key Takeaways
- Preparing key points...
इयत्ता 5वी ते 10वी विद्यार्थ्यांसाठी प्री-मॅट्रिक गुणवत्ता शिष्यवृत्ती 2026
इयत्ता 5वी ते 10वीमध्ये शिकणाऱ्या पात्र विद्यार्थ्यांना मिळणाऱ्या प्री-मॅट्रिक गुणवत्ता शिष्यवृत्तीची रक्कम, पात्रता, BPL अट, 60% उपस्थिती आणि आवश्यक कागदपत्रे एका ठिकाणी समजून घ्या.
प्री-मॅट्रिक गुणवत्ता शिष्यवृत्ती म्हणजे काय?
माध्यमिक शिक्षणाच्या टप्प्यावर विद्यार्थ्यांचा शैक्षणिक खर्च हळूहळू वाढत जातो. अशा वेळी मिळणारी छोटीशी आर्थिक मदतही कुटुंबासाठी उपयोगी ठरते. या पार्श्वभूमीवर सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभागाच्या या योजनेत पात्र विद्यार्थ्यांना त्यांच्या इयत्तेनुसार दरमहा शिष्यवृत्ती दिली जाते.
दिलेल्या योजनेच्या माहितीनुसार ही योजना अनुसूचित जातीतील विद्यार्थ्यांसाठी आहे. विद्यार्थी शासकीय, शासकीय अनुदानित किंवा खासगी विनाअनुदानित शाळेत शिकत असणे आवश्यक आहे.
या योजनेत 5वी ते 7वी आणि 8वी ते 10वी अशा दोन शैक्षणिक गटांनुसार लाभाची रक्कम वेगळी आहे. त्यामुळे मुलगा किंवा मुलगी कोणत्या इयत्तेत शिकत आहे, यावर मिळणारा मासिक लाभ ठरतो.
योजनेची झटपट माहिती
इयत्तेनुसार किती शिष्यवृत्ती मिळते?
या योजनेची रक्कम अगदी स्पष्ट आहे. 5वी ते 7वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी एक दर, तर 8वी ते 10वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी त्यापेक्षा जास्त मासिक लाभ दिला जातो.
इयत्ता 5वी ते 7वी
10 महिन्यांसाठी लाभ दिला जातो. 10 महिन्यांचा कमाल एकूण लाभ ₹500 होतो.
इयत्ता 8वी ते 10वी
10 महिन्यांसाठी लाभ दिला जातो. 10 महिन्यांचा कमाल एकूण लाभ ₹1,000 होतो.
| इयत्ता | मासिक लाभ | कालावधी | 10 महिन्यांतील कमाल लाभ |
|---|---|---|---|
| 5वी ते 7वी | ₹50 | 10 महिने | ₹500 |
| 8वी ते 10वी | ₹100 | 10 महिने | ₹1,000 |
शिष्यवृत्ती किती हप्त्यांत मिळते?
या योजनेचा लाभ दोन हप्त्यांमध्ये वितरित केला जातो. त्यामुळे अर्ज केल्यानंतर लाभ मिळण्याच्या प्रक्रियेत पुढील हप्त्याच्या पात्रतेकडेही लक्ष देणे आवश्यक आहे.
प्रीमॅट्रिक गुणवत्ता शिष्यवृत्तीची पात्रता
अर्ज करण्यापूर्वी खालील अटी पूर्ण होत आहेत का हे काळजीपूर्वक तपासणे गरजेचे आहे.
- विद्यार्थी अनुसूचित जातीचा असणे आवश्यक आहे.
- विद्यार्थी शासकीय, शासकीय अनुदानित किंवा खासगी विनाअनुदानित शाळेत शिकत असावा.
- दिलेल्या योजनेच्या माहितीनुसार उत्पन्नाची मर्यादा नाही.
- विद्यार्थी महाराष्ट्राचा रहिवासी असणे आवश्यक आहे.
- दुसऱ्या हप्त्यासाठी चालू शैक्षणिक वर्षात 60% उपस्थिती अनिवार्य आहे.
- विद्यार्थी BPL श्रेणीतील असणे आवश्यक आहे.
- सर्व बोर्डचे विद्यार्थी पात्र आहेत; मात्र Self Finance School मधील विद्यार्थी या योजनेसाठी पात्र नाहीत.
- विद्यार्थी वर्षासाठी नापास झाल्यास, तो/ती वर्ग उत्तीर्ण होईपर्यंत योजनेसाठी पात्र नाही.
पात्रता एका नजरेत
| पात्रतेचा मुद्दा | अट |
|---|---|
| जात | अनुसूचित जाती |
| शिक्षण | इयत्ता 5वी ते 10वी |
| शाळा | शासकीय / शासकीय अनुदानित / खासगी विनाअनुदानित |
| उत्पन्न | उत्पन्न मर्यादा नाही |
| BPL | BPL श्रेणी आवश्यक |
| रहिवास | महाराष्ट्र |
| दुसरा हप्ता | 60% उपस्थिती आवश्यक |
| Self Finance School | पात्र नाही |
| नापास झाल्यास | वर्ग उत्तीर्ण होईपर्यंत पात्र नाही |
या योजनेसाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
अर्ज करताना आवश्यक कागदपत्रे आधीच तयार असतील तर प्रक्रिया अधिक व्यवस्थित करता येते. दिलेल्या माहितीनुसार खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत.
- डोमिसाइल प्रमाणपत्र
- जात प्रमाणपत्र
नूतनीकरणासाठी काय नियम आहेत?
मागील वर्षी लाभ घेतला म्हणून पुढील वर्षी पात्रता आपोआप कायम राहते असे गृहीत धरू नये. दिलेल्या माहितीनुसार नूतनीकरणासाठी नवीन अर्जाप्रमाणेच पात्रतेचे निकष लागू राहतात.
त्यामुळे पुढील शैक्षणिक वर्षातही विद्यार्थ्याची जात, रहिवास, BPL स्थिती, शाळेचा प्रकार आणि इतर लागू अटी तपासणे आवश्यक आहे.
पालकांनी अर्जापूर्वी या गोष्टी तपासा
- विद्यार्थ्याचे अनुसूचित जातीचे प्रमाणपत्र उपलब्ध आहे का ते तपासा.
- महाराष्ट्राचे डोमिसाइल प्रमाणपत्र तयार आहे का ते पाहा.
- विद्यार्थी 5वी ते 10वीमध्ये शिकत आहे का ते तपासा.
- शाळा पात्र प्रकारातील आहे का ते निश्चित करा.
- BPL श्रेणीची अट पूर्ण होत आहे का ते तपासा.
- चालू शैक्षणिक वर्षातील उपस्थितीची नोंद व्यवस्थित ठेवा.
- Self Finance School संदर्भातील अपात्रतेची अट लक्षात ठेवा.
- विद्यार्थी मागील वर्षी नापास झाला असल्यास लागू नियम तपासा.
एक छोटं उदाहरण
समजा एखादा पात्र विद्यार्थी 6वीत शिकत आहे. या योजनेनुसार त्याला दरमहा ₹50 लाभ मिळतो. 10 महिन्यांचा पूर्ण कालावधी लागू झाल्यास एकूण लाभ ₹500 होईल.
त्याचप्रमाणे 9वीतील पात्र विद्यार्थ्याला दरमहा ₹100 प्रमाणे 10 महिन्यांसाठी कमाल ₹1,000 लाभ मिळू शकतो.
मात्र विद्यार्थ्याने 10 महिन्यांपेक्षा कमी काळ शिक्षण घेतले असल्यास, प्रत्यक्ष उपस्थित राहिलेल्या महिन्यांनुसारच लाभ दिला जातो.
60% उपस्थितीची अट दुर्लक्ष करू नका
योजनेतील ही एक महत्त्वाची अट आहे. दुसरा हप्ता मिळण्यासाठी चालू शैक्षणिक वर्षात 60% उपस्थिती आवश्यक आहे. त्यामुळे विद्यार्थ्याची नियमित शाळेतील उपस्थिती केवळ अभ्यासासाठीच नव्हे तर योजनेच्या लाभाच्या दृष्टीनेही महत्त्वाची ठरते.
वर्षाच्या शेवटी उपस्थिती कमी पडल्याचे लक्षात येण्यापेक्षा शैक्षणिक वर्षभर उपस्थितीची नोंद व्यवस्थित ठेवणे अधिक सुरक्षित आहे.
या योजनेची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
दिलेल्या माहितीनुसार अनुसूचित जातीतील, इयत्ता 5वी ते 10वीमध्ये शिकणारे पात्र विद्यार्थी या योजनेचा लाभ घेऊ शकतात.
दरमहा ₹50, 10 महिन्यांसाठी लाभ दिला जातो.
दरमहा ₹100, 10 महिन्यांसाठी लाभ दिला जातो.
लाभ दोन हप्त्यांमध्ये वितरित केला जातो.
चालू शैक्षणिक वर्षात 60% उपस्थिती आवश्यक आहे.
दिलेल्या योजनेच्या माहितीनुसार उत्पन्नाची मर्यादा नाही. मात्र BPL श्रेणीतील असणे ही स्वतंत्र पात्रता अट नमूद आहे.
होय, दिलेल्या माहितीनुसार खासगी विनाअनुदानित शाळेतील विद्यार्थी पात्र आहेत. मात्र Self Finance School मधील विद्यार्थी पात्र नाहीत.
विद्यार्थी नापास झाल्यास वर्ग उत्तीर्ण होईपर्यंत तो/ती योजनेसाठी पात्र नाही.
नूतनीकरणासाठी नवीन अर्जाप्रमाणेच पात्रतेचे निकष लागू राहतात.
डोमिसाइल प्रमाणपत्र आणि जात प्रमाणपत्र ही दिलेल्या यादीतील प्रमुख कागदपत्रे आहेत.
महत्त्वाची नोंद
वरील लेखातील रक्कम, पात्रता, उपस्थिती, नूतनीकरण आणि कागदपत्रांची माहिती आपण दिलेल्या योजनेच्या तपशीलावर आधारित आहे. प्रत्यक्ष अर्ज करताना संबंधित अधिकृत विभाग किंवा अर्ज प्रक्रियेत उपलब्ध असलेले सध्याचे नियम आणि अटी तपासणे योग्य राहील.
Make the most of this guide
Your reading companion
About the Author
