दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांतील 10वी-12वी विद्यार्थ्यांचे परीक्षा शुल्क माफ; SSC-HSC 2027 साठी मोठी सवलत
फेब्रुवारी-मार्च 2027 मध्ये होणाऱ्या इयत्ता 10वी SSC आणि इयत्ता 12वी HSC परीक्षांसाठी दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांतील विद्यार्थ्यांकडून परीक्षा शुल्क न घेता ऑनलाइन आवेदनपत्रे भरून घेण्याबाबत महत्त्वाची सूचना जारी करण्यात आली आहे.
दुष्काळग्रस्त विद्यार्थ्यांसाठी नेमका काय निर्णय झाला?
दुष्काळाची परिस्थिती निर्माण झाल्यानंतर शासनाकडून संबंधित भागातील नागरिकांना विविध प्रकारच्या सवलती आणि उपाययोजना लागू केल्या जातात. त्यामध्ये विद्यार्थ्यांच्या शिक्षणाशी संबंधित खर्चाचाही विचार करण्यात आला आहे.
25 सप्टेंबर 2026 रोजीच्या शासन निर्णयानुसार महाराष्ट्रातील 265 तालुके दुष्काळग्रस्त म्हणून निश्चित करण्यात आले आहेत. या निर्णयामध्ये दुष्काळग्रस्त भागातील शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा शुल्काबाबत सवलतीची तरतूद नमूद आहे.
त्यानंतर महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या 29 सप्टेंबर 2026 रोजीच्या सूचनेनुसार फेब्रुवारी-मार्च 2027 मधील इयत्ता 10वी SSC आणि इयत्ता 12वी HSC परीक्षांसाठी संबंधित विद्यार्थ्यांकडून पुढील आदेश येईपर्यंत परीक्षा शुल्क न घेता ऑनलाइन आवेदनपत्रे भरून घेण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
ही सवलत कोणाला मिळणार?
इयत्ता 10वी
फेब्रुवारी-मार्च 2027 मधील माध्यमिक शालान्त प्रमाणपत्र परीक्षेसाठी पात्र विद्यार्थ्यांना शुल्क सवलत.
इयत्ता 12वी
फेब्रुवारी-मार्च 2027 मधील उच्च माध्यमिक प्रमाणपत्र परीक्षेसाठी पात्र विद्यार्थ्यांना शुल्क सवलत.
दुष्काळग्रस्त क्षेत्र
ही सवलत महाराष्ट्रातील निश्चित करण्यात आलेल्या दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांपुरती लागू आहे.
सवलतीचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी काय करावे?
विद्यार्थ्यांच्या दृष्टीने सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे परीक्षा अर्जाची प्रक्रिया थांबवायची नाही. उपलब्ध सूचनेनुसार पात्र विद्यार्थ्यांची ऑनलाइन आवेदनपत्रे भरून घेण्याची कार्यवाही सुरू ठेवायची आहे आणि या प्रक्रियेत परीक्षा शुल्क आकारायचे नाही.
- आपला तालुका दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांच्या यादीत आहे का ते तपासा.
- आपण फेब्रुवारी-मार्च 2027 च्या SSC किंवा HSC परीक्षेला प्रविष्ट होत आहात का ते पाहा.
- शाळा किंवा कनिष्ठ महाविद्यालयामार्फत ऑनलाइन आवेदनपत्राची प्रक्रिया पूर्ण करा.
- परीक्षा शुल्काबाबत संबंधित शाळा किंवा कनिष्ठ महाविद्यालयाकडून सूचना घ्या.
- अर्जाची प्रक्रिया पूर्ण झाल्याची नोंद किंवा उपलब्ध पावती/अर्ज तपशील जतन करून ठेवा.
संपूर्ण महाराष्ट्रात परीक्षा शुल्क माफ आहे का?
नाही. उपलब्ध निर्णय आणि मंडळाच्या सूचनेनुसार सवलतीचा संबंध दुष्काळग्रस्त म्हणून निश्चित केलेल्या 265 तालुक्यांशी आहे. त्यामुळे विद्यार्थी कोणत्या जिल्ह्यात आहे यापेक्षा त्याचा संबंधित तालुका या यादीत आहे का, हे तपासणे महत्त्वाचे आहे.
उदाहरणार्थ, या यादीत बीड जिल्ह्यातील 11 तालुके आणि धाराशिव जिल्ह्यातील 8 तालुके नमूद आहेत. त्यामुळे एखादा विद्यार्थी जिल्ह्याच्या नावावरूनच पात्रता ठरवू नये; तालुक्याची नोंद तपासावी.
महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांची संपूर्ण यादी
दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांचा जिल्हानिहाय आढावा
उपलब्ध यादीमध्ये महाराष्ट्रातील विविध जिल्ह्यांतील एकूण 265 तालुक्यांचा समावेश आहे. खाली जिल्हानिहाय संख्या दिली आहे. विशिष्ट तालुक्याचे नाव तपासण्यासाठी वरील संपूर्ण यादीचा संदर्भ घेणे अधिक सोयीचे राहील.
जिल्हानिहाय दुष्काळग्रस्त तालुक्यांची संख्या पाहा
| जिल्हा | दुष्काळग्रस्त तालुके |
|---|---|
| रायगड | 1 |
| रत्नागिरी | 3 |
| सिंधुदुर्ग | 8 |
| नाशिक | 10 |
| धुळे | 4 |
| जळगाव | 15 |
| नंदुरबार | 6 |
| अहिल्यानगर | 14 |
| पुणे | 8 |
| सोलापूर | 11 |
| सांगली | 4 |
| सातारा | 6 |
| कोल्हापूर | 6 |
| छत्रपती संभाजीनगर | 9 |
| जालना | 8 |
| बीड | 11 |
| लातूर | 10 |
| धाराशिव | 8 |
| नांदेड | 14 |
| परभणी | 9 |
| हिंगोली | 5 |
| बुलढाणा | 13 |
| अमरावती | 14 |
| अकोला | 7 |
| वाशिम | 6 |
| यवतमाळ | 16 |
| वर्धा | 7 |
| नागपूर | 14 |
| भंडारा | 3 |
| गोंदिया | 1 |
| चंद्रपूर | 12 |
| गडचिरोली | 2 |
परीक्षा शुल्क माफी म्हणजे नेमकं काय?
अनेकदा "शुल्क माफी" आणि "शुल्क प्रतिपूर्ती" हे शब्द एकाच अर्थाने वापरले जातात. मात्र या प्रकरणात उपलब्ध सूचनेचा शब्दशः अर्थ पाहणे महत्त्वाचे आहे.
मंडळाच्या पत्रात दुष्काळग्रस्त तालुक्यांतील विद्यार्थ्यांची ऑनलाइन आवेदनपत्रे परीक्षा शुल्क न घेता भरून घेण्याबाबत निर्देश दिले आहेत. त्यामुळे फेब्रुवारी-मार्च 2027 परीक्षेचा अर्ज भरताना पात्र विद्यार्थ्यांकडून शुल्क आकारले जाणार नाही, असा या सूचनेचा मुख्य अर्थ आहे.
10वी आणि 12वी विद्यार्थ्यांसाठी ही बातमी का महत्त्वाची?
दहावी आणि बारावीच्या परीक्षा विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक प्रवासातील महत्त्वाचा टप्पा आहेत. या काळात परीक्षा अर्ज, अभ्यास, शाळेतील उपस्थिती आणि इतर शैक्षणिक खर्च यांचा एकत्रित ताण पालकांवर असतो.
दुष्काळग्रस्त भागातील कुटुंबांना आर्थिक अडचणींचा सामना करावा लागत असताना परीक्षा शुल्क न आकारण्याचा निर्णय विद्यार्थ्यांच्या अर्ज प्रक्रियेत काही प्रमाणात आर्थिक दिलासा देऊ शकतो.
मात्र विद्यार्थ्यांनी फक्त शुल्क माफीची माहिती जाणून घेऊन थांबू नये. परीक्षा अर्जाची ऑनलाइन प्रक्रिया वेळेत आणि योग्य पद्धतीने पूर्ण करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
दुष्काळग्रस्त विद्यार्थ्यांसाठी इतर कोणत्या सवलती आहेत?
25 सप्टेंबर 2026 च्या शासन निर्णयात दुष्काळग्रस्त भागांसाठी केवळ विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा शुल्काचाच विषय नाही. त्यामध्ये जमीन महसुलात सूट, पीक कर्ज पुनर्गठन, कृषी कर्जवसुलीस स्थगिती, कृषी पंपाच्या वीजबिलासंबंधी सवलत, रोजगार हमीची कामे वाढवणे, टँकरद्वारे पाणीपुरवठा, अन्नधान्य व्यवस्था, जनावरांसाठी चारा आणि जलसंधारणाच्या कामांसारख्या विविध उपाययोजनांचा उल्लेख आहे.
महाराष्ट्र दुष्काळ 2026 संदर्भातील माहिती
SSC 2027 आणि HSC 2027 बाबत लक्षात ठेवण्यासारखे
अर्ज करताना पालक आणि विद्यार्थ्यांनी कोणती काळजी घ्यावी?
- आपला तालुका अधिकृत दुष्काळग्रस्त यादीमध्ये आहे का ते तपासा.
- इयत्ता 10वी किंवा 12वीची परीक्षा फेब्रुवारी-मार्च 2027 मध्ये देणार असल्याची खात्री करा.
- ऑनलाइन परीक्षा आवेदनपत्र शाळा किंवा कनिष्ठ महाविद्यालयाच्या सूचनेनुसार भरून घ्या.
- परीक्षा शुल्क आकारले जात आहे का, याबाबत संस्थेकडून स्पष्ट माहिती घ्या.
- अर्जातील नाव, जन्मतारीख, विषय आणि इतर माहिती भरताना काळजी घ्या.
- अर्जाची प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर उपलब्ध नोंद, अर्ज क्रमांक किंवा पावती जतन करा.
ही माहिती कुणासाठी विशेष उपयोगी आहे?
ज्या विद्यार्थ्यांचे गाव किंवा तालुका दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आला आहे आणि जे 2027 मध्ये दहावी किंवा बारावीची बोर्ड परीक्षा देणार आहेत, त्यांच्यासाठी ही सूचना विशेष महत्त्वाची आहे.
विशेषतः ग्रामीण भागातील पालकांनी सोशल मीडियावरील अपूर्ण माहितीवर अवलंबून न राहता आपल्या शाळा किंवा कनिष्ठ महाविद्यालयाकडून परीक्षा अर्जाची सद्य प्रक्रिया समजून घ्यावी. कारण शुल्क न घेण्याचा निर्णय असला तरी ऑनलाइन आवेदनपत्र भरायची प्रक्रिया स्वतंत्रपणे पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
संबंधित SSC-HSC माहिती
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
उपलब्ध सूचनेनुसार दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांतील इयत्ता 10वी आणि 12वीच्या फेब्रुवारी-मार्च 2027 परीक्षेसाठी विद्यार्थ्यांकडून परीक्षा शुल्क न घेता ऑनलाइन आवेदनपत्रे भरून घेण्याचे निर्देश आहेत.
फेब्रुवारी-मार्च 2027 मधील इयत्ता 10वी SSC आणि इयत्ता 12वी HSC परीक्षांसाठी.
महाराष्ट्रातील दुष्काळग्रस्त म्हणून निश्चित केलेल्या एकूण 265 तालुक्यांसाठी ही सवलत लागू आहे.
नाही. उपलब्ध सूचनेनुसार दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांतील पात्र विद्यार्थ्यांसाठी ही सवलत आहे.
उपलब्ध निर्देश परीक्षा शुल्क न घेण्याबाबत आहेत. त्यामुळे ही सूचना थेट शुल्क न आकारण्याची आहे, प्रतिपूर्तीची नाही.
होय. सूचनेनुसार ऑनलाइन आवेदनपत्रे भरून घेण्याची प्रक्रिया परीक्षा शुल्क न घेता करण्यात येणार आहे.
या लेखातील संबंधित अंतर्गत लिंकवरून दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांची यादी तपासता येईल.
होय. उपलब्ध सूचनेत इयत्ता 10वी SSC आणि इयत्ता 12वी HSC या दोन्ही परीक्षांचा स्पष्ट उल्लेख आहे.
उपलब्ध पत्रानुसार पुढील आदेश येईपर्यंत परीक्षा शुल्क न घेता आवेदनपत्रे भरून घेण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
अधिकृत आधार
दुष्काळग्रस्त 265 तालुक्यांची यादी आणि परीक्षा शुल्कासंबंधी माहिती महाराष्ट्र शासनाच्या 25 सप्टेंबर 2026 च्या शासन निर्णयाच्या आधारे तसेच महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या 29 सप्टेंबर 2026 च्या सूचनेवर आधारित आहे.
महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ: mahahsscboard.in
दुष्काळग्रस्त तालुका यादी व संबंधित शासन निर्णय: महाराष्ट्र शासन, मदत व पुनर्वसन विभाग.
