पंचायत समिती विस्तार अधिकारी (Extension Officer) कामे, अधिकार, जबाबदाऱ्या व वेतन मार्गदर्शिका २०२६
📑 Table of Contents
Generating summary...
पंचायत समिती
विस्तार अधिकारी (Extension Officer) कामे, अधिकार व वेतन २०२६
जिल्हा परिषद व पंचायत समिती स्तरावरील विकास योजना आणि ग्रामपंचायतींच्या कारभारावर सनियंत्रण ठेवणारे 'विस्तार अधिकारी (पंचायत, शिक्षण, कृषी, सांख्यिकी)' यांच्या कायदेशीर तपासण्या, चौकशी प्रक्रिया आणि २०२६ मधील सुधारित वेतनश्रेणीची अद्ययावत डिजिटल नियमावली.
विस्तार अधिकारी कायदेशीर अधिकार व कार्य नियमावली
विस्तार अधिकारी (पंचायत) हा गट विकास अधिकारी (BDO) आणि ग्रामपंचायतीचे ग्रामसेवक/सरपंच यांच्यामधील अत्यंत महत्त्वाचा प्रशासकीय दुवा आहे. ग्रामपंचायतीच्या कारभारावर थेट पर्यवेक्षण करणे हे त्यांचे मुख्य काम आहे.
ग्रामपंचायतींची नियतकालिक तपासणी
गावातील ३३ शासकीय नोंदवह्यांचे पुनरावलोकन करणे, रोकडवह्या (Cashbook) जुळवणे, आणि ग्रामपंचायतीच्या कर आकारणी व वसुलीचा वार्षिक आढावा घेणे.
१५ व्या वित्त आयोगाचे नियोजन
ग्रामपंचायतींनी तयार केलेले 'ग्रामपंचायत विकास आराखडे (GPDP)' तांत्रिकदृष्ट्या तपासणे, बीडीओ स्तरावर अंतिम मंजुरीसाठी शिफारस करणे.
घरकुल व समाजकल्याण योजना सनियंत्रण
प्रधानमंत्री आवास योजना (PMAY-G) आणि राज्य पुरस्कृत रमाई/शबरी घरकुल योजनेच्या पात्र लाभार्थ्यांची मोका पडताळणी करणे व निधी मंजुरी प्रस्ताव तयार करणे.
मनरेगा कामांचे मस्टर व सामाजिक अंकेक्षण
रोहयो (MGNREGS) अंतर्गत गावात सुरू असलेल्या सार्वजनिक विहिरी, रस्ते व फळबाग कामांचे मस्टर तपासणे, मजुरांच्या तक्रारींचे निवारण करणे.
ग्रामपंचायत तपासणी व चौकशी मार्गदर्शक
विस्तार अधिकाऱ्यांमार्फत ग्रामपंचायतींच्या कारभाराची होणारी चौकशी, वार्षिक ऑडिट आणि विविध मंजुरी प्रक्रियेचा कायदेशीर कालावधी व आवश्यक कागदपत्रे तपासा:
ग्रामपंचायतीच्या सर्व जमा-खर्चाची आणि ३३ नोंदवह्यांची वर्षातून किमान एकदा सविस्तर प्रशासकीय तपासणी करणे.
आवश्यक दस्तऐवज व पुरावे
१. ३३ नोंदवह्या व बँक पासबुक्स, २. मागील ऑडिट अहवाल व पूर्तता, ३. रोखडवही (Cashbook) जुळवणी पावती, ४. कर वसुली नोंदवही.
💡 टीप: विस्तार अधिकाऱ्यांच्या अंतिम तपासणी अहवालावरच सरपंच किंवा ग्रामसेवकांवरील कायदेशीर कारवाई किंवा निधी मंजुरी निश्चित केली जाते.
विस्तार अधिकारी मानधन व दौरा भत्ता कॅल्क्युलेटर २०२६
विस्तार अधिकाऱ्यांचा संवर्ग आणि मूळ वेतन निवडून, त्यांचे विविध शासकीय भत्ते, भविष्य निर्वाह निधी कपात आणि प्रत्यक्ष क्षेत्रीय दौऱ्यांनुसार मिळणाऱ्या दैनिक प्रवास भत्त्याची (Touring DA) अचूक गणना करा:
₹८,१००/-
₹४१,८००/-
₹५७,९००/-
₹६,२००/-
ग्रामीण विकासात व जिल्हा परिषद प्रशासनात विस्तार अधिकाऱ्यांचे स्थान
१. त्रिस्तरीय पंचायत राज मधील दुवा: महाराष्ट्र राज्य निर्मितीनंतर वसंतराव नाईक समितीच्या शिफारशीनुसार त्रिस्तरीय पंचायत राज व्यवस्था (जिल्हा परिषद, पंचायत समिती व ग्रामपंचायत) अमलात आली. विस्तार अधिकारी हा पंचायत समितीच्या विविध विभागांचे संनियंत्रण प्रत्यक्ष गाव पातळीपर्यंत नेणारा 'कॅडर' अधिकारी म्हणून काम करतो.
२. ग्रामपंचायतींचे कायदेशीर मार्गदर्शक: ग्रामसेवक किंवा सरपंच नवीन असल्यास किंवा आर्थिक व वित्तीय नियमांचे अज्ञान असल्यास, विस्तार अधिकारी त्यांना महाराष्ट्र ग्रामपंचायत कर व फी नियम १९६० आणि जमा-खर्च नियमावलीचे कायदेशीर प्रशिक्षण व मार्गदर्शन देतात. त्यांच्या मार्गदर्शनामुळेच ग्रामपंचायतींमध्ये प्रशासकीय पारदर्शकता राहण्यास मदत होते.
३. चौकशी व निपक्षपाती अहवाल प्रणाली: गावांमध्ये होणारे वाद, निवडणुकांमधील अपात्रतेचे निकष, ग्रामपंचायत जागांमधील अतिक्रमणे किंवा शासनाच्या अखत्यारीतील आर्थिक अफरातफरीची प्रकरणे यांमध्ये विस्तार अधिकाऱ्यांचा चौकशी अहवाल मुख्य पुरावा मानला जातो. मुंबई ग्रामपंचायत अधिनियम १९५८ अंतर्गत त्यांना दस्तऐवज हस्तगत करणे आणि जबाब नोंदवण्याचे विशेषाधिकार आहेत.
- Loading highlights...
⚡ Quick Answer
पंचायत समिती विस्तार अधिकारी (Extension Officer) कामे, अधिकार, जबाबदाऱ्या व वेतन मार्गदर्शिका २०२६ explained with important updates, benefits, examples and simple information for readers.
🔥 Readers are searching about पंचायत समिती विस्तार अधिकारी (Extension Officer) कामे, अधिकार, जबाबदाऱ्या व वेतन मार्गदर्शिका २०२६.
Here are important details explained in a simple way.
⭐ Author Experience
✍️ Reviewed and prepared by Pravin Zende for helpful information.
- ✔ Manually reviewed content
- ✔ Reader focused explanation
- ✔ Updated information
🔥 Latest Changes
- 🆕 Information refreshed
- 👥 Useful for interested readers
- ⏰ Check updates before action
💡 Why This Matters?
पंचायत समिती विस्तार अधिकारी (Extension Officer) कामे, अधिकार, जबाबदाऱ्या व वेतन मार्गदर्शिका २०२६ helps readers understand the topic quickly.
💙 Why This Guide Helps
पंचायत समिती विस्तार अधिकारी (Extension Officer) कामे, अधिकार, जबाबदाऱ्या व वेतन मार्गदर्शिका २०२६ is created with useful points, simple explanation and updated information.
- ✔ Reader friendly guide
- ✔ Updated information
- ✔ Easy to understand
✅ Trusted Information
Written and reviewed by Pravin Zende
Updated: Sunday, July 19, 2026
📚 Related Guides
⭐ Save Article
Saved Articles
📊 Was this helpful?
❓ FAQ
Rate this Article
Your opinion helps improve future content.
Pravin Zende
This article has been researched, written and reviewed by Pravin Zende. The content focuses on practical tutorials, Blogger optimization, AI tools, government services, and SEO best practices with an emphasis on accuracy and regular updates.
Was this article helpful?
Your feedback helps improve future content.
🔥 Continue Reading
Explore More Guides →🔥 Trending Articles
HOT📚 Continue Reading
Never Miss an Update
Join thousands of readers receiving AI tools, Blogger tutorials, SEO guides and government scheme updates.