महाराष्ट्रामध्ये विवाह नोंदणी (Marriage Registration) करणे हा एक महत्त्वाचा कायदेशीर टप्पा आहे, ज्यामुळे तुमच्या वैवाहिक संबंधांना शासनाची अधिकृत मान्यता मिळते. सार्वजनिक आरोग्य विभागाने जारी केलेल्या अधिकृत परिपत्रकानुसार, महाराष्ट्र विवाह मंडळाचे विंनियमन आणि विवाह नोंदणी अधिनियम, १९९८ व विवाह नोंदणी नियम, १९९९ नुसार नोंदणी प्रक्रिया आणि शुल्क निश्चित करण्यात आले आहे.

तुमची नोंदणी प्रक्रिया सुरळीत पार पडावी यासाठी, महाराष्ट्र विवाह नोंदणी शुल्क आणि त्यासंबंधीचे सर्व नियम समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.

विवाह नोंदणीचे महत्त्वाचे नियम (Key Rules for Marriage Registration)

विवाह नोंदणी करण्यापूर्वी तुम्हाला खालील दोन महत्त्वाचे नियम माहित असणे गरजेचे आहे:

• १. नोंदणीसाठी ठिकाण (Jurisdiction)

  विवाहाची नोंदणी वधू किंवा वर, यापैकी जो कोणी ज्या ठिकाणी राहतो, त्यापैकी एका विवाह निबंधकाच्या कार्यालयात नोंदवावी लागते. विवाहाचे ठिकाण ज्या विवाह निबंधकाच्या कार्यकक्षेत येते, तिथे नोंदणी करण्याची आवश्यकता नाही.

• २. ज्ञापनाची सादर करण्याची जबाबदारी (Submission Responsibility)

  विवाह ज्ञापन (नमुना ड) मध्ये स्वतः (in person) हजर होण्याची आणि ते सादर करण्याची जबाबदारी वराची आहे. हे ज्ञापन कोणत्याही व्यक्तीमार्फत अथवा पोस्टाने पाठवता येणार नाही.

• ३. दुबार नोंद टाळण्यासाठी (To Avoid Duplicate Registration)

  नोंदणी पूर्वी कोणत्याही निबंधकाकडे झालेली नसल्याबाबत शपथपत्र (Affidavit) सादर करणे आवश्यक आहे.

विवाह नोंदणी शुल्क आणि विलंब दंड (Fees and Penalty)

विवाह नोंदणीसाठी आकारण्यात येणारे शुल्क ज्ञापन शुल्क (Memo Fee) आणि नोंदणी शुल्क/शास्ती (Registration Fee/Penalty) यामध्ये विभागलेले आहे.

नोंदणीसाठी आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)

विवाह निबंधकाकडे सादर करावयाच्या ज्ञापन (नमुना ड) सोबत खालील कागदपत्रे जोडणे अनिवार्य आहे:

विशेष प्रकरणांसाठी अतिरिक्त कागदपत्रे

विवाह प्रमाणपत्र मिळवण्याची प्रक्रिया (Certificate Process)